• 26 SEP 15
    • 0
    ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

    ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

     

    Τι είναι ο καρκίνος του παχέος εντέρου;
    Ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι ένας κακοήθης όγκος που αναπτύσσεται στην εσωτερική επιφάνεια του παχέος εντέρου.

    Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του παχέος εντέρου;
    Κάθε χρόνο ο καρκίνος του παχέος εντέρου διαγιγνώσκεται σε μισό εκατομμύριο ανθρώπους, παγκόσμια. Στις Δυτικές κοινωνίες, αποτελεί τον τρίτο σε συχνότητα καρκίνο για άντρες και γυναίκες και τη δεύτερη σε σειρά αιτία θανάτου από καρκίνο. Στην Ευρώπη η υψηλότερη θνησιμότητα παρατηρείται σε άνδρες και γυναίκες των ανατολικών και βορειοδυτικών χωρών. Χαμηλότερη είναι η θνησιμότητα στις χώρες της νότιας Ευρώπης.
    Παρά το ότι η Ελλάδα καταλαμβάνει τη χαμηλότερη θέση ανάμεσα στις χώρες της ΕΟΚ, ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι σημαντική αιτία θνησιμότητας (8,7 θάνατοι ανά 100.000 πληθυσμού) και αποτελεί την τρίτη σε σειρά αιτία θανάτου από κακοήθη νεοπλάσματα. Η συχνότητα στα δύο φύλα είναι παρόμοια, με τη διαφορά, ότι στους άνδρες είναι αυξημένη η συχνότητα του καρκίνου του ορθού. Η πιθανότητα ενός ατόμου, χωρίς συμπτώματα, να αναπτύξει στη διάρκεια της ζωής του τη νόσο πλησιάζει το 6% και για τα δύο φύλα, ενώ περίπου οι μισοί από αυτούς θα πεθάνουν από τη νόσο.

    Που οφείλεται ο καρκίνος του παχέος εντέρου;
    Τα αίτια του καρκίνου του παχέος εντέρου παραμένουν άγνωστα. Πιστεύεται ότι στη δημιουργία του συμμετέχουν γενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες. Οι γενετικοί παράγοντες μπορεί να καθορίσουν ποια άτομα έχουν την προδιάθεση να αναπτύξουν τη νόσο, ενώ οι διαιτητικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες μπορεί να καθορίσουν ποια από τα παραπάνω άτομα σε κίνδυνο, τελικά θα εμφανίσουν τον καρκίνο του παχέος εντέρου.

    Πως προκαλείται ο καρκίνος του παχέος εντέρου;
    Το παχύ έντερο είναι ένας σωλήνας και αποτελεί το τελευταίο τμήμα του πεπτικού μας σωλήνα. Οι τροφές μετά την είσοδό τους στο στομάχι οδηγούνται στο λεπτό έντερο, όπου απορροφούνται τα θρεπτικά συστατικά και ότι απομένει καταλήγει στο παχύ έντερο και αποβάλλεται μετά από μία ή δύο ημέρες. Φυσιολογικά τα κύτταρα που καλύπτουν το εσωτερικό του παχέος εντέρου (βλεννογόνο) σταματούν να πολλαπλασιάζονται, πεθαίνουν, απομακρύνονται με τα κόπρανα μετά από λίγες μέρες και αντικαθίστανται από καινούργια. Όταν συμβούν, για άγνωστο λόγο, βλάβες στα γονίδια των κυττάρων αυτών, τα κύτταρα οδηγούνται σε συνεχή πολλαπλασιασμό με αποτέλεσμα την δημιουργία ενός διαφοροποιημένου ιστού που προβάλλει μέσα στο έντερο και ονομάζεται πολύποδας. Ο πολύποδας είναι καλοήθης όγκος και δεν δημιουργεί συνήθως συμπτώματα. Εάν συμβούν και άλλες βλάβες στα γονίδια των κυττάρων του πολύποδα τότε αναπτύσσεται ο καρκίνος του παχέος εντέρου. Σχεδόν όλοι οι καρκίνοι του παχέος εντέρου αναπτύσσονται πάνω σε πολύποδα και για το λόγο αυτό η αφαίρεση των πολυπόδων μπορεί να προλάβει την ανάπτυξη του καρκίνου. Ευτυχώς βέβαια, όλοι οι πολύποδες δεν εξελίσσονται σε καρκίνο.

    Σκίτσο: Σχηματική παράσταση του παχέος εντέρου και χαρακτηρισμός των διαφόρων τμημάτων του.
    Ποια είναι η επίδραση της διατροφής στην καρκινογένεση του παχέος εντέρου;
    Οι διατροφικές συνήθειες αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους περιβαλλοντικούς παράγοντες, που έχουν μελετηθεί σχετικά με τον καρκίνο του παχέος εντέρου. Επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν ότι ο κίνδυνος ανάπτυξης είναι χαμηλότερος στους πληθυσμούς με αυξημένη πρόσληψη φρούτων και λαχανικών και ότι ο κίνδυνος αυτός μεταβάλλεται με την αλλαγή της δίαιτας. Εντούτοις, πρόσφατες προοπτικές μελέτες δεν κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι φυτικές ίνες πράγματι ασκούν σημαντική προστατευτική δράση. Παραμένει, ωστόσο αδιευκρίνιστο αν ένα συγκεκριμένο στοιχείο της τροφής, ή ο τρόπος μαγειρέματος ή κάποια φυτοχημική παρέμβαση ευθύνεται για αυτή την σχέση. Πιθανόν, όχι μόνο η ποσότητα, αλλά και ο τύπος των φυτικών ινών να έχει σημασία στην πρόληψη του καρκίνου
    Συσχέτιση με την εμφάνιση της νόσου φαίνεται να υπάρχει και με την κατανάλωση του κόκκινου κρέατος και ενδεχομένως του ποσοστού ζωικού λίπους στο σύνολο των ημερήσιων θερμίδων. Αντίθετα, τα πλούσια σε ω-3 λιπαρά οξέα έλαια (ιχθυέλαια) και το ελαιόλαδο, που περιέχει κυρίως μονοακόρεστα λίπη, πιστεύεται ότι ασκούν προστατευτική δράση στην εμφάνιση της νόσου.
    Άλλα συμπληρώματα της διατροφής όπως οι βιταμίνες A, C και E, η β-καροτίνη και το σελήνιο, που δρουν ως αντιοξειδωτικοί παράγοντες, καθώς και η βιταμίνη D, έχουν μελετηθεί χωρίς όμως να τεκμηριώνεται η αποτελεσματικότητά τους στην πρόληψη των πολυπόδων και του καρκίνου του παχέος εντέρου.
    Η λήψη ασβεστίου φαίνεται κάπως πιο αποτελεσματική στην ελάττωση της επίπτωσης των πολυπόδων, ενώ υπάρχουν ενδείξεις από προοπτικές μελέτες και για τη χρησιμότητα του φυλλικού οξέος.
    Κλινικές μελέτες και επιδημιολογικές παρατηρήσεις επιβεβαιώνουν τον προστατευτικό ρόλο της ασπιρίνης και των μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (ΜΣΑΦ), χρειάζεται όμως περαιτέρω διερεύνηση για την ασφαλή χρήση τους στην πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου, λόγω των σοβαρών παρενεργειών που μπορεί να προκαλέσει η χρόνια λήψη τους.
    Τέλος, η απουσία άσκησης και η παχυσαρκία έχουν επίσης σχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου.

    Το κάπνισμα σχετίζεται με τον καρκίνο του παχέος εντέρου;
    Οι καπνιστές φαίνεται να έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου και κυρίως καρκίνου του ορθού (του τελικού τμήματος του παχέος εντέρου). Ο κίνδυνος αυτός εξαρτάται από τη διάρκεια και την ποσότητα του καπνίσματος και γίνεται ορατός μετά από 30-40 χρόνια χρήσης, ενώ φαίνεται να ελαττώνεται με την διακοπή του καπνίσματος. Την ίδια επιβάρυνση φαίνεται να έχει και το κάπνισμα καπνού με τη μορφή πούρου ή με πίπα. Μελέτες υποστηρίζουν ότι το κάπνισμα μπορεί να λειτουργεί σαν παράγοντας έναρξης της νεοπλασματικής εκτροπής στον καρκίνο του παχέος εντέρου. Δεδομένων δε και των άλλων βλαβερών συνεπειών του καπνίσματος, η διακοπή του θεωρείται ούτως ή άλλως ωφέλιμη.

    Σκίτσο: Σχηματική παράσταση ανθρώπου και τα κύρια συμπτώματα και εκδηλώσεις της νόσου

    Με ποια συμπτώματα εμφανίζεται η νόσος;
    Συχνά ο καρκίνος του παχέος εντέρου δεν εμφανίζει συμπτώματα. Πρέπει όμως ο ασθενής να συμβουλευτεί τον γιατρό του, αν εμφανιστούν κάποιο ή κάποια από τα ακόλουθα συμπτώματα:
    • Αίμα μέσα ή πάνω στα κόπρανα
    • Αλλαγή της σύστασης των κοπράνων. Εμφάνιση διάρροιας ή δυσκοιλιότητας ή εναλλαγή διάρροιας – δυσκοιλιότητας.
    • Φούσκωμα, κοιλιακός πόνος.
    • Αίσθημα ότι το έντερο δεν αδειάζει πλήρως μετά την κένωση.
    • Απώλεια βάρους χωρίς εμφανή αιτία (δίαιτα κλπ).
    • Επίμονη κόπωση.
    Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να υποδηλώνουν ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα στο παχύ έντερο, που δεν είναι κατά ανάγκη καρκίνος. Χρειάζεται όμως να ελεγχθούν από το γιατρό ιδιαίτερα αν επιμένουν πάνω από δύο εβδομάδες.

    Πως γίνεται η διάγνωση;
    Η διάγνωση του καρκίνου του παχέος εντέρου μπορεί να γίνει με την κολονοσκόπηση ή με την ακτινογραφία του παχέος εντέρου.
    Η κολονοσκόπηση γίνεται από ειδικό γιατρό, με την εισαγωγή ενός εύκαμπτου σωλήνα από την έξοδο του εντέρου. Προηγείται βέβαια καθαρισμός του εντέρου με λήψη καθαρτικού, που συστήνει ο γιατρός. Με το όργανο αυτό, εάν βρεθεί μία ύποπτη βλάβη στο έντερο κατά τη διάρκεια της εξέτασης υπάρχει η δυνατότητα να ληφθεί ανώδυνα βιοψία και να σταλεί για εξέταση. Επίσης, αν βρεθεί ένας πολύποδας με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που να τον κάνουν εξαιρέσιμο, τότε μπορεί να αφαιρεθεί την ίδια στιγμή ή σε δεύτερο χρόνο από τον γιατρό, που επιτελεί την εξέταση.
    Εάν ο καρκίνος εντοπίζεται χαμηλά στο έντερο η διάγνωση μπορεί να γίνει με την σιγμοειδοσκόπηση που μοιάζει με την κολονοσκόπηση αλλά εξετάζει μόνο το τελευταίο τμήμα του εντέρου.
    Η ακτινογραφία του παχέος εντέρου (ή αλλιώς βαριούχος υποκλυσμός με διπλή αντίθεση) γίνεται σε ακτινολογικό εργαστήριο. Προηγείται και εδώ καθαρισμός του εντέρου. Εισάγεται από την έξοδο του εντέρου ένας μικρός σωλήνας από όπου διοχετεύεται σκιαγραφική ουσία (βάριο) μέσα στο έντερο και κατόπιν εμφυσάται αέρας. Στη συνέχεια λαμβάνονται ακτινογραφίες του παχέος εντέρου. Δεν υπάρχει δυνατότητα να ληφθούν βιοψίες από μια ύποπτη βλάβη, κατά τη διάρκεια της εξέτασης.
    Μετά τη διάγνωση του καρκίνου του παχέος εντέρου, συνιστάται αξονική τομογραφία κοιλίας για τον έλεγχο της επέκτασης της νόσου και την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας.

    Ο καρκίνος του παχέος εντέρου μπορεί να διαγνωσθεί νωρίς, ώστε να είναι θεραπεύσιμος ή μπορεί ακόμα και να προληφθεί;
    Η πρώιμη διάγνωση αντιστοιχεί πρακτικά σε πλήρη ίαση. Ο καρκίνος του παχέος εντέρου στη μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων αναπτύσσεται πάνω σε πολύποδες. Επομένως η ανεύρεση νωρίς και η αφαίρεση ενός πολύποδα προλαμβάνει την ανάπτυξη καρκίνου στον πολύποδα αυτό. Επίσης ο καρκίνος αυτός παραμένει σε πρώιμο στάδιο, μέσα σε πολύποδα, και μπορεί να ανιχνευθεί, για πολλά χρόνια. Η πρώιμη διάγνωση εξασφαλίζει την πλήρη σχεδόν θεραπεία (η 5ετής επιβίωση ανέρχεται στο 95%).

    Πως γίνεται ο έλεγχος του ασυμπτωματικού πληθυσμού για την ανεύρεση πολυπόδων ή του καρκίνου του παχέος εντέρου σε πρώιμο στάδιο;
    Σήμερα υπάρχουν εύχρηστες εξετάσεις που μπορούν ανιχνεύσουν πρώιμα τον καρκίνο ή τους πολύποδες του παχέος εντέρου, σε άτομα που δεν εμφανίζουν συμπτώματα.
    Η δοκιμασία ανίχνευσης αιμοσφαιρίνης στα κόπρανα γίνεται εύκολα στο σπίτι. Αγοράζουμε από το φαρμακείο το κατάλληλο αντιδραστήριο και για τρεις συνεχείς ημέρες, συλλέγουμε μία μικρή ποσότητα κοπράνων και την τοποθετούμε στο ειδικό στέλεχος του αντιδραστηρίου. Από τη δοκιμασία πρέπει υποχρεωτικά να προηγηθεί αποφυγή κάποιων συνηθειών (βούρτσισμα δοντιών κλπ) καθώς και τριήμερη ειδική δίαιτα σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού. Η δοκιμασία αυτή ανιχνεύει αόρατη ποσότητα αίματος στα κόπρανα και αν είναι θετική βάζει την υποψία για περαιτέρω έλεγχο.
    Η εύκαμπτη σιγμοειδοσκόπηση εξετάζει εσωτερικά το τελευταίο τμήμα του παχέος εντέρου (60 εκατοστά), όπου συνήθως βρίσκονται τα 2/3 των πολυπόδων ή των καρκίνων. Εισάγεται ένας λεπτός, εύκαμπτος σωλήνας με μία πηγή φωτισμού στο ένα άκρο του που βοηθά τον γιατρό να αναγνωρίζει τις βλάβες. Η εξέταση είναι ανώδυνη, δεν χρειάζεται αναισθησία και μπορεί να γίνει στο ιατρείο.
    Η ακτινογραφία του παχέος εντέρου (ή αλλιώς βαριούχος υποκλυσμός με διπλή αντίθεση) γίνεται σε ακτινολογικό εργαστήριο και έχει αναφερθεί παραπάνω.

    Τι πρέπει να κάνουν όσοι έχουν θετική κάποια δοκιμασία ελέγχου;
    Στους ανθρώπους αυτούς συνιστάται κολονοσκόπηση για τον έλεγχο όλου του παχέος εντέρου, τη λήψη βιοψίας και την αφαίρεση πολυπόδων, αν υπάρχουν, σε μία συνεδρία. Στην εξέταση αυτή μπορεί να χρειαστεί να χορηγηθεί κάποιο κατασταλτικό φάρμακο για την ανακούφιση του ασθενούς.

    Σκίτσο: σχηματική παράσταση της δοκιμασίας ανίχνευσης αιμοσφαιρίνης κοπράνων

    Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο να εμφανίσουν καρκίνο του παχέος εντέρου, και τι πρέπει να κάνουν;
    Η ηλικία αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου εμφάνισης της νόσου. Σήμερα διαχωρίζονται δύο βασικές κατηγορίες κινδύνου, η ομάδα μέσου κινδύνου και η ομάδα υψηλού κινδύνου.
    Ομάδα μέσου κινδύνου: Τα άτομα ηλικίας μεγαλύτερης των 50 ετών θεωρούνται μέσου κινδύνου για την εμφάνιση καρκίνου του παχέος εντέρου. Μετά την ηλικία αυτή η συχνότητα της νόσου διπλασιάζεται για κάθε δεκαετία ζωής.
    Σύμφωνα με τις διεθνείς οδηγίες, τα άτομα που δεν έχουν κανένα σύμπτωμα αλλά ανήκουν στην ομάδα μέσου κινδύνου, δηλαδή όταν η ηλικία τους είναι μεγαλύτερη από 50 έτη, πρέπει να υποβάλλονται σε δοκιμασία ανίχνευσης αιμοσφαιρίνης στα κόπρανα κάθε χρόνο και σε εύκαμπτη σιγμοειδοσκόπηση κάθε 3 με 5 χρόνια, η σε ολική κολονοσκόπηση ανά 10ετία αν δεν υπάρξουν ευρήματα.
    Ομάδα υψηλού κινδύνου: Σε αυτή την ομάδα ανήκουν τα άτομα με ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό πολυπόδων ή καρκίνου του παχέος εντέρου, οι ασθενείς με μακροχρόνια Ελκώδη κολίτιδα ή νόσο του Crohn. Το οικογενειακό ιστορικό μπορεί να μας βοηθήσει να ξεχωρίσουμε τις οικογένειες που έχουν βλάβες στα γονίδιά τους, που κληρονομούνται και προδιαθέτουν στην εμφάνιση του καρκίνου του παχέος εντέρου. Ορισμένα άτομα που ανήκουν σε αυτές τις οικογένειες μπορεί να εμφανίσουν καρκίνο σε ποσοστό που φτάνει το 100%. Τα άτομα που ανήκουν στην ομάδα αυτή μπορεί να εμφανίσουν καρκίνο σε μικρότερη ηλικία.
    Τα άτομα που ανήκουν στην ομάδα υψηλού κινδύνου πρέπει να υποβάλλονται περιοδικά σε κολονοσκόπηση, ανάλογα με το ιστορικό τους και ανεξάρτητα από την ηλικία τους. Όταν δεν είναι δυνατή η ολική κολονοσκόπηση πρέπει να γίνεται βαριούχος υποκλυσμός με διπλή σκιαγράφηση.

    Πως θεραπεύεται ο καρκίνος του παχέος εντέρου;
    Οι περισσότεροι πολύποδες μπορούν συνήθως να αφαιρεθούν κατά τη διάρκεια της κολονοσκόπησης, χωρίς να χρειαστεί εγχείρηση. Η επέμβαση αυτή είναι ανώδυνη και γίνεται μέσα από το κολονοσκόπιο. Ο πολύποδας που αφαιρείται στέλνεται για ιστολογική εξέταση (εξέταση στο μικροσκόπιο). Συνήθως οι πολύποδες είναι καλοήθεις και η αφαίρεσή τους θεωρείται θεραπευτική. Εάν όμως βρεθεί μία εστία καρκίνου μέσα στον πολύποδα αλλά περιορίζεται μόνο στον πολύποδα, τότε η αφαίρεση θεωρείται πλήρης και δεν χρειάζεται άλλου είδους παρέμβαση. Εάν η εξέταση στο μικροσκόπιο δείχνει ότι πιθανά δεν έχουν αφαιρεθεί όλα τα καρκινικά κύτταρα μαζί με τον πολύποδα τότε μπορεί να χρειαστεί μια δεύτερη κολονοσκόπηση ή χειρουργική αφαίρεση του τμήματος του εντέρου, όπου υπήρχε αυτός ο πολύποδας.
    Η ανεύρεση καρκίνου που έχει καταλάβει όλο τον πολύποδα ή έχει προχωρήσει στο τοίχωμα του εντέρου χρειάζεται χειρουργική αφαίρεση. Το είδος της χειρουργικής επέμβασης ποικίλλει και εξαρτάται από τη θέση του καρκίνου στο παχύ έντερο. Σε μερικές περιπτώσεις, που σήμερα όμως είναι σπάνιες, αν ο όγκος είναι πολύ κοντά στην έξοδο του εντέρου, μπορεί να χρειαστεί να δημιουργηθεί ένα άνοιγμα του εντέρου στο τοίχωμα της κοιλιάς, από όπου θα ενεργείται ο ασθενής. Το άνοιγμα αυτό λέγεται κολοστομία και είναι έτσι φτιαγμένο ώστε να προσαρμόζεται σ΄ αυτό ένα σακουλάκι, που θα μαζεύει τα κόπρανα και θα αλλάζεται συχνά από τον ασθενή.
    Μετά την χειρουργική αφαίρεση του καρκίνου, εκτιμάται αν θα χρειαστεί συμπληρωματική θεραπεία.

    Τι χρειάζεται μετά την χειρουργική επέμβαση;
    Οσοι έχουν εμφανίσει στο παρελθόν πολύποδα(ες) μπορεί να εμφανίσουν και άλλους αργότερα. Επίσης οι ασθενείς που είχαν καρκίνο του παχέος εντέρου έχουν αυξημένο κίνδυνο να ξαναεμφανίσουν στο μέλλον καρκίνο ή πολύποδες. Γι’ αυτό το λόγο συνιστάται περιοδική παρακολούθηση των ασθενών αυτών με κολονοσκόπηση.

    Τι σημαίνει για τα άλλα μέλη της οικογένειας η εμφάνιση καρκίνου του παχέος εντέρου σε κάποιο μέλος της;
    Εάν το μέλος της οικογένειας που παρουσίασε τον καρκίνο είναι ηλικίας <45-50 ετών ή εάν στην οικογένεια ο καρκίνος είναι συχνός ανεξαρτήτως ηλικίας, τότε πιθανά να υπάρχει ένα σύνδρομο που κληρονομείται. Σε αυτές τις περιπτώσεις τα αδέλφια και τα παιδιά του μέλους αυτού θα πρέπει να συμβουλευτούν έναν ειδικό γιατρό, ώστε να προσδιοριστούν οι κατάλληλες εξετάσεις που πρέπει να γίνουν. Καλό είναι σε κάθε περίπτωση κρούσματος καρκίνου παχέος εντέρου στην οικογένεια οι συγγενείς α’ βαθμού να συμβουλεύονται το γιατρό τους.

    Γενικές αρχές
    • Ο καρκίνος του παχέος εντέρου μπορεί συχνά να θεραπευτεί πλήρως
    • Η ίαση είναι πιο πιθανή όταν βρεθεί σε αρχικό στάδιο
    • Ασυνήθιστα συμπτώματα από την κοιλιά ή αλλαγές ή αίμα στις κενώσεις πρέπει να αναφέρονται αμέσως στο γιατρό
    • Οι άνω των 50 ετών χωρίς συμπτώματα πρέπει να υποβάλλονται σε δοκιμασία ανίχνευσης αιμοσφαιρίνης στα κόπρανα κάθε χρόνο και σε εύκαμπτη σιγμοειδοσκόπηση κάθε 3 με 5 χρόνια ή σε κολονοσκόπηση ανά 10ετία αν δεν υπάρξουν ευρήματα.
    • Η κατανάλωση φρούτων, λαχανικών και ασβεστίου πιθανά προφυλάσσει από τον καρκίνο του παχέος εντέρου. Το αντίθετο συμβαίνει με την κατανάλωση κόκκινου κρέατος και καπνίσματος
    • Ο καρκίνος στις περισσότερες περιπτώσεις αναπτύσσεται πάνω σε πολύποδα
    • Η αφαίρεση των πολυπόδων προλαμβάνει την εμφάνιση του καρκίνου του παχέος εντέρου
    • Η αφαίρεση των πολυπόδων ή του καρκίνου υπαγορεύει την ανάγκη παρακολούθησης ανά συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα
    • Οι στενοί συγγενείς των ασθενών που εμφάνισαν καρκίνο του παχέος εντέρου σε νεαρή ηλικία πρέπει να συμβουλευτούν γιατρό ειδικό στο νόσημα αυτό.

    Θυμηθείτε : Ο καρκίνος θεραπεύεται πλήρως ! Η πρόληψη και η πρώιμη διάγνωση είναι η καλύτερη θεραπεία !

    Leave a reply →

Photostream